Over dit artikel

Na drie vergeefse stemrondes in de Tweede Kamer om zorgpersoneel structureel beter te belonen, kwam afgelopen week het nieuws dat er een eenmalige bonus komt van €1000 voor al het zorgpersoneel dat direct of indirect met de coronacrisis te maken kreeg. Volgens velen een mooi gebaar, maar tegelijkertijd een ‘een pleister op een etterende wond’.

Als de coronacrisis iets heeft blootgelegd, is het wel de sluimerende onvrede onder zorgpersoneel. Een aantal termen in de krantenkoppen kwam opvallend vaak terug: ‘gebrek aan waardering’, ‘te lage beloning, ‘te hoge werkdruk’, ‘geen veilige werkomgeving’ en als een soort zwaard van Damocles: ‘groot personeelstekort in de zorg dreigt’.

De zorgsector kent sinds 2014 een stijgende trend in het ziekteverzuim en heeft een van de hoogste gemiddelde verzuimpercentages van Nederland. Cijfers die zich vertalen in een totale kostenpost van 2,4 miljard euro. De impact van corona zal waarschijnlijk leiden tot een verdere stijging van de trend en dus een verdere stijging van de kosten. Dit is geld dat beter besteed kan worden.

Een zieke medewerker in de zorgsector kost gemiddeld €200 euro per werkdag. Bij een organisatie met 300 werknemers en een verzuimpercentage van 10% loopt dit al snel op tot een kostenpost van 1,65 miljoen euro per jaar. Als het verzuim teruggebracht kan worden tot het zorggemiddelde van 6,6%, levert dat een jaarlijkse besparing op van meer dan €500.000, en in potentie nog meer.

De oorzaken die leiden tot verzuim (of ongewenst verloop) zijn divers en hebben zelden alleen te maken met de hoogte van de beloning. Vaker dan we willen toegeven (en veel moeilijker uit te drukken in geld), hebben de oorzaken te maken met een disbalans in basisbehoeften die iedereen zoekt in zijn of haar werk:

  • ergens bij horen
  • zich competent voelen
  • autonomie ervaren
  • ergens aan bijdragen

Hier komt de cultuur van een organisatie om de hoek kijken. Mensen maken de cultuur, dus elke organisatie heeft er een. Meestal is men er trots op. Soms worden aspecten uit de cultuur vastgelegd in documenten en gebruikt als middel om de organisatie aantrekkelijk te maken voor bijvoorbeeld cliënten en nieuwe collega’s. De gehele bedrijfsvoering is ervan doorspekt: van de manier van kleden tot de opmaak van de documenten. En van gastvrijheid tot de benaderbaarheid onder collega’s.

Maar cultuur kan ook uit balans raken, of niet stroken met wie en wat een organisatie predikt te zijn. Als gevolg hiervan kunnen medewerkers zich onveilig voelen, geen ondernemerschap meer tonen, zich niet meer gewaardeerd voelen en niet meer trots zijn op het werk dat ze doen.

In een ‘gastvrije organisatie met aandacht voor cliënten’ werd een verzorgster terechtgewezen, omdat zij een cliënte ’s avonds een beker warme melk had gegeven in plaats van slaapmedicatie. Mevrouw had aangegeven dat warme melk haar een betere nachtrust gaf dan de medicatie. Het argument voor het standje? ‘Dit doen we niet hier. Als we dat voor haar wel gaan doen, moeten we dit straks voor iedereen doen’. De kans om hiermee te besparen op medicijngebruik werd over het hoofd gezien. En de cliënte? Die bleef ontevreden achter met het verzoek toch weer slaapmedicatie te nemen.

Het gevolg: onvrede. Een veelkoppig monster dat al veel kapot maakt vóórdat het verzuim of verloop zal stijgen:

  • Het imago van de organisatie zal verslechteren. In eerste instantie onder medewerkers, maar omdat zij zich geen ambassadeur meer voelen, zal dit ook gevolgen hebben voor de kwaliteit van dienstverlening.
  • De productiviteit en mate van veerkracht zullen dalen. Het gebrek aan motivatie zal niet resulteren in een stapje harder lopen en elkaar proactief ondersteunen.
  • Projecten en verandertrajecten hebben minder kans van slagen, met als gevolg dat innovatie achter blijft.
  • Het financiële resultaat zal achterblijven.

Net als de gevolgen, zijn ook de oorzaken divers. Al zijn die een stuk lastiger aan te wijzen. Dit komt doordat (ongewenst) gedrag vaak niet direct zichtbaar is. Maar ook omdat het een flinke portie lef vereist om kritisch te zijn op eigen gedrag en de wil om dit te veranderen. Wat daarbij niet helpt, is dat men cultuur vaak beschouwt als een in steen gebeiteld gegeven. En dat terwijl cultuur juist ontzettend dynamisch is en gebaat bij continue aandacht voor de ‘mens in het plan’.

De mens is met én voor wie we het doen. De mens vormt de cultuur en de mens vertoont gedrag. Dus in al onze drift om processen vast te leggen, organisaties te vormen, verbeteringen door te voeren en controle uit te oefenen, dienen we rekening te houden met de behoeftes, potentie en beperkingen van medewerkers en cliënten. Dat is geen belemmering, maar een fantastische kans, mits goed benut. Een kans om elke dag een beetje beter te worden, successen samen te vieren en dus ook om geld over te houden dat besteed kan worden aan diegene waar we het allemaal voor doen: de mens.

AAG helpt organisaties met hun cultuur weer in balans te brengen. Door preventief te bouwen aan een fijne cultuur, voorkomen we uiteindelijk verzuim. Dit doen wij volgens het 4B-principe: bedenken, bouwen, borgen, bewijzen. Voor iedere organisatie of afdeling betekent dit een projectplan op maat.

  • Met de AAG-cultuurspiegel brengen we de huidige cultuur in beeld, organisatiebreed of op afdelingsniveau.
  • We stappen in de organisatie. Door mee te werken voelen, toetsen en verrijken we de uitkomst van de cultuurspiegel.
  • We tekenen samen de gewenste situatie in de vorm van een blauwdruk. Hierbij is beleving leidend ten opzichte van proces. Welk optimale gedrag willen we stimuleren en welk leiderschap is hiervoor vereist?
  • Integrale trainings- en werksessies helpen hierbij om de omslag te maken en de verandering te adopteren. Met kleine stapjes en de kracht van herhaling zullen ambassadeurs in de organisatie blijven werken aan deze nieuwe gewenste beleving in de organisatie.

De resultaten zijn het bewijs. Het werkplezier neemt toe en weerstand neemt af, er ontstaat creativiteit en innovativiteit . De financiële winst: verzuim zal afnemen en de onderlinge chemie zorgt dat werkzaamheden efficiënter en met een beter resultaat worden uitgevoerd.

Blijf op de hoogte! Meld u aan
voor de AAG Nieuwsbrief.

Aanmelden

Deel dit artikel

Meer weten over dit onderwerp? Neem contact met mij op!